ΜΕΡΟΣ 3: ΤΡΕΙΣ ΜΗΝΕΣ ΜΕΤΑ ΤΟΝ ΘΑΝΑΤΟ ΤΗΣ ΜΑΙΡΗΣ, ΒΡΗΚΑ ΚΑΤΙ ΚΡΥΜΜΕΝΟ ΣΤΑ ΠΡΑΓΜΑΤΑ ΤΗΣ… ΚΑΙ ΚΑΤΑΛΑΒΑ ΟΤΙ ΤΟ ΓΡΑΜΜΑ ΤΗΣ ΔΕΝ ΗΤΑΝ Η ΜΟΝΗ ΑΛΗΘΕΙΑ ΠΟΥ ΜΟΥ ΕΙΧΕ ΑΦΗΣΕΙ

Νόμιζα ότι το γράμμα της Μαίρης θα ήταν το τελευταίο μυστικό που θα ανακάλυπτα για τη γυναίκα μου.

Έκανα λάθος.

Πέρασαν μερικές ημέρες από τότε που η μητέρα της ήρθε στο σπίτι και μου παρέδωσε τον φάκελο. Οι δυο μας προσπαθούσαμε να βρούμε έναν τρόπο να επικοινωνούμε ξανά χωρίς να πληγώνουμε ο ένας τον άλλον. Δεν ήταν εύκολο. Υπήρχαν στιγμές που η σιωπή γινόταν αφόρητη, αλλά τουλάχιστον δεν ήταν πια η σιωπή που μας χώριζε.

Ήταν η σιωπή δύο ανθρώπων που προσπαθούσαν να μάθουν πώς να ζουν με την ίδια απώλεια.

Τα κορίτσια μας, αντίθετα, δεν γνώριζαν τίποτα από όλα αυτά. Ξυπνούσαν, έκλαιγαν, έτρωγαν και κοιμούνταν, απαιτώντας όλη μου την προσοχή. Κάθε μέρα μάθαινα κάτι καινούργιο για εκείνες. Πώς η μία ηρεμούσε όταν την κρατούσα κοντά στο στήθος μου. Πώς η άλλη σταματούσε να κλαίει όταν της τραγουδούσα, ακόμη κι αν η φωνή μου ήταν τόσο κουρασμένη που μετά βίας ακουγόταν.

Και κάθε φορά που συνέβαινε κάτι τέτοιο, σκεφτόμουν τη Μαίρη.

Αναρωτιόμουν τι θα έκανε εκείνη. Ποια θα έπαιρνε πρώτη στην αγκαλιά της. Πώς θα γελούσε όταν θα ανακάλυπτε ότι η μία από τις κόρες μας είχε ήδη αρχίσει να κάνει τις ίδιες γκριμάτσες που έκανε κι εκείνη.

Ένα απόγευμα, αφού έβαλα τα κορίτσια για ύπνο, αποφάσισα να τακτοποιήσω την ντουλάπα της.

Το ανέβαλλα για εβδομάδες.

Δεν ήμουν έτοιμος να αγγίξω τα ρούχα της, να μυρίσω το άρωμά της ή να δω τα πράγματα που είχε αφήσει στη θέση τους, σαν να επρόκειτο να επιστρέψει οποιαδήποτε στιγμή.

Εκείνη την ημέρα, όμως, ήθελα να κάνω κάτι για εκείνη.

Άνοιξα την ντουλάπα και άρχισα να διπλώνω τα ρούχα της. Κάθε μπλούζα μου θύμιζε μια διαφορετική στιγμή. Το φόρεμα που είχε φορέσει στα γενέθλιά μου. Το πουλόβερ που της δάνειζα όταν έκανε κρύο. Το παλιό της φούτερ, που φορούσε κάθε φορά που ήθελε να χαλαρώσει στο σπίτι.

Το κράτησα για λίγα δευτερόλεπτα κοντά στο πρόσωπό μου.

Το άρωμά της είχε σχεδόν εξαφανιστεί.

Κι αυτό με πόνεσε περισσότερο απ' όσο περίμενα.

Καθώς μετακινούσα μερικά κουτιά από το κάτω ράφι, παρατήρησα ένα μικρό ξύλινο κουτί κρυμμένο πίσω από μια στοίβα σεντόνια.

Δεν το είχα ξαναδεί.

Ήταν παλιό, με μικρές γρατζουνιές στο καπάκι και ένα μικρό μεταλλικό κούμπωμα. Το άνοιξα προσεκτικά, περιμένοντας να βρω κοσμήματα ή παλιές φωτογραφίες.

Αντί γι' αυτά, βρήκα έναν φάκελο, μερικές εκτυπωμένες σελίδες και ένα μικρό σημειωματάριο.

Στην πρώτη σελίδα του σημειωματαρίου αναγνώρισα αμέσως τον γραφικό χαρακτήρα της.

«Για τις κόρες μου. Όταν θα είναι αρκετά μεγάλες για να καταλάβουν».

Ένιωσα την καρδιά μου να χτυπά πιο γρήγορα.

Κάθισα στο πάτωμα της κρεβατοκάμαρας και άρχισα να διαβάζω.

Η πρώτη σελίδα περιείχε μια λίστα με πράγματα που ήθελε να μάθουν οι κόρες μας. Να μην ντρέπονται ποτέ να ζητούν βοήθεια. Να μη μένουν σε μια σχέση μόνο και μόνο επειδή φοβούνται τη μοναξιά. Να μη μετρούν την αξία τους από τη γνώμη των άλλων.

Στη δεύτερη σελίδα είχε γράψει για την οικογένεια.

Στην τρίτη, για τα όνειρά της.

Και στην τέταρτη υπήρχε μια πρόταση που με έκανε να σταματήσω να αναπνέω για λίγα δευτερόλεπτα.

«Αν κάποτε μάθουν πώς ήρθαν στον κόσμο, θέλω να γνωρίζουν ότι δεν ήταν ποτέ βάρος για μένα. Ήταν το μεγαλύτερο δώρο της ζωής μου».

Άφησα το σημειωματάριο στην άκρη.

Δεν μπορούσα να συνεχίσω.

Γιατί, ξαφνικά, δεν διάβαζα πια απλώς τις σκέψεις μιας γυναίκας που είχε πεθάνει.

Διάβαζα τις λέξεις μιας μητέρας που προσπαθούσε να γνωρίσει τις κόρες της ακόμη και από ένα μέλλον που δεν θα προλάβαινε να ζήσει.

---

Ο φάκελος περιείχε κάτι διαφορετικό.

Δεν ήταν άλλο γράμμα. Ήταν ένα διπλωμένο έγγραφο με σημειώσεις στο περιθώριο και μια ημερομηνία που προηγούνταν της γέννας κατά αρκετές εβδομάδες.

Το ξεδίπλωσα.

Στην αρχή δεν καταλάβαινα τι ακριβώς έβλεπα. Υπήρχαν πληροφορίες από ιατρικές επισκέψεις, ερωτήσεις που είχε σημειώσει η Μαίρη και ορισμένες απαντήσεις που είχε προσπαθήσει να καταγράψει με δικά της λόγια.

Στο κάτω μέρος της σελίδας, όμως, υπήρχε μια χειρόγραφη σημείωση.

«Πρέπει να μιλήσω μαζί του. Δεν θέλω να το μάθει από κάποιον άλλον».

Διάβασα την πρόταση ξανά.

Ποιο πράγμα δεν ήθελε να μάθω από κάποιον άλλον;

Έψαξα μέσα στον φάκελο και βρήκα μια δεύτερη σελίδα. Ήταν ένα προσωπικό σημείωμα που είχε γράψει μετά από μία από τις τελευταίες επισκέψεις της στον γιατρό.

«Σήμερα μου εξήγησαν ξανά ότι κανείς δεν μπορεί να μου υποσχεθεί πως όλα θα πάνε όπως τα σχεδιάζουμε. Προσπάθησα να δείξω ψύχραιμη, αλλά όταν επέστρεψα στο αυτοκίνητο, έκλαψα.

Δεν φοβάμαι επειδή δεν εμπιστεύομαι τους γιατρούς.

Φοβάμαι επειδή έχω αρχίσει να αγαπώ δύο ανθρώπους που δεν έχω ακόμη κρατήσει στην αγκαλιά μου και δεν ξέρω πώς θα αντέξω αν κάτι πάει στραβά.

Θέλω να μιλήσω στον άντρα μου. Του αξίζει να ξέρει πόσο φοβάμαι.

Αλλά κάθε φορά που τον βλέπω να χαμογελάει όταν μιλάει για τα κορίτσια μας, δεν βρίσκω τη δύναμη να του χαλάσω αυτή τη χαρά».

Έκλεισα τα μάτια.

Θυμήθηκα εκείνες τις εβδομάδες.

Τη Μαίρη να μου δείχνει φωτογραφίες από τα υπερηχογραφήματα. Εμένα να προσπαθώ να καταλάβω ποια ήταν η μία κόρη και ποια η άλλη. Τις συζητήσεις μας για τα ονόματα, για το παιδικό δωμάτιο, για το πού θα τοποθετούσαμε τις κούνιες.

Θυμήθηκα πόσο συχνά τη ρωτούσα αν ήταν καλά.

Και θυμήθηκα την απάντησή της.

«Είμαι καλά, αγάπη μου. Απλώς κουράζομαι λίγο».

Δεν είχα καταλάβει πόσα έκρυβε αυτή η απάντηση.

Δεν μπορούσα να ξέρω τι ακριβώς ένιωθε μέσα της. Τώρα, όμως, είχα μπροστά μου τις δικές της λέξεις, και αυτές μου έδειχναν ότι είχε φοβηθεί πολύ περισσότερο απ' όσο μου είχε αφήσει να καταλάβω.

Συνέχισα να ψάχνω.

Κάτω από τις σελίδες βρήκα ένα μικρό σημείωμα, γραμμένο με πιο μεγάλα γράμματα.

«Μαμά, αν συμβεί κάτι, σε παρακαλώ, μην τον αφήσεις να πιστέψει ότι φταίει. Δεν ξέρω αν θα μπορέσω να του εξηγήσω όσα αισθάνομαι. Ξέρω μόνο ότι θα προσπαθήσει να πάρει όλο το βάρος πάνω του.

Θα χρειαστεί κάποιον να του θυμίσει ότι δεν ήταν μόνος του σε εκείνη την απόφαση».

Το σημείωμα ήταν απευθυνόμενο στη μητέρα της.

Και τότε κατάλαβα γιατί είχε κρατήσει τον φάκελο.

Γιατί η Μαίρη δεν ήθελε απλώς να αφήσει πίσω της μερικές αναμνήσεις.

Προσπαθούσε να προστατεύσει τους ανθρώπους που αγαπούσε από τον πόνο που φοβόταν ότι θα ακολουθούσε.

Αλλά υπήρχε ακόμη κάτι που δεν καταλάβαινα.

Γιατί είχε γράψει τόσες σημειώσεις;

Γιατί είχε χωρίσει τις σκέψεις της σε διαφορετικούς φακέλους;

Και γιατί μία από τις σελίδες έμοιαζε να έχει αφαιρεθεί βιαστικά από το σημειωματάριο;

---

Εκείνο το βράδυ, τηλεφώνησα στη μητέρα της.

Όταν απάντησε, δεν έχασα χρόνο με χαιρετισμούς.

«Βρήκα κάτι στα πράγματα της Μαίρης».

Στην άλλη άκρη της γραμμής επικράτησε σιωπή.

«Τι βρήκες;» ρώτησε τελικά.

«Ένα ξύλινο κουτί. Είχε γράμματα, σημειώσεις και κάποιες σελίδες από τις ιατρικές της επισκέψεις».

Άκουσα την ανάσα της να αλλάζει.

«Διάβασες το σημειωματάριο;»

«Ναι. Και βρήκα ένα σημείωμα που σου είχε γράψει».

Δεν απάντησε αμέσως.

«Σε παρακαλώ, πες μου τι συμβαίνει», επέμεινα. «Υπάρχει κάτι που δεν ξέρω; Κάτι που μου έκρυψε η Μαίρη;»

Η σιωπή της με έκανε να φοβηθώ περισσότερο από οποιαδήποτε απάντηση.

«Δεν θέλω να σου πω κάτι που δεν καταλαβαίνω πλήρως», είπε τελικά. «Η Μαίρη μού είχε μιλήσει για τους φόβους της. Αλλά δεν ήξερα όλα όσα έγραφε».

«Τότε γιατί φαίνεσαι σαν να ξέρεις τι βρήκα;»

Αναστέναξε.

«Επειδή θυμάμαι εκείνη την περίοδο. Θυμάμαι πόσο προσπαθούσε να δείχνει δυνατή μπροστά σου. Μου είχε πει ότι δεν ήθελε να σε τρομάξει».

Έσφιξα το τηλέφωνο.

«Δεν ήθελα να μου κρύβει πράγματα. Ήθελα να είμαι δίπλα της».

«Το ξέρω».

«Όχι, δεν το ξέρεις!» Η φωνή μου υψώθηκε χωρίς να το θέλω. «Τρεις μήνες πίστευα ότι η τελευταία μας απόφαση ήταν κάτι που έπρεπε να κουβαλάω μόνος μου. Τώρα ανακαλύπτω ότι φοβόταν, ότι έγραφε κρυφά σημειώσεις, ότι προσπαθούσε να προετοιμάσει τους πάντες για κάτι που ούτε η ίδια ήθελε να συμβεί. Γιατί δεν μου είπε τίποτα;»

Η μητέρα της δεν προσπάθησε να με διακόψει.

Όταν μίλησε, η φωνή της έτρεμε.

«Ίσως επειδή προσπαθούσε να σε προστατεύσει με τον λάθος τρόπο. Όπως κι εγώ προσπάθησα να προστατεύσω τον εαυτό μου, απομακρυνόμενη από εσένα».

Η ειλικρίνειά της με έκανε να σωπάσω.

«Δεν σου ζητώ να δικαιολογήσεις κανέναν μας», συνέχισε. «Θέλω μόνο να θυμάσαι ότι η Μαίρη δεν ήταν μόνο η γυναίκα που έχασες εκείνη τη νύχτα. Ήταν ένας άνθρωπος με φόβους, αδυναμίες και πράγματα που δεν ήξερε πώς να πει. Σε αγαπούσε, αλλά αυτό δεν σήμαινε ότι ήξερε πάντα πώς να μοιράζεται όσα ένιωθε».

Κοίταξα το ξύλινο κουτί.

Ήξερα ότι είχε δίκιο.

Και αυτό έκανε τα πράγματα ακόμη πιο δύσκολα.

Γιατί δεν μπορούσα πια να θυμώνω μαζί της επειδή δεν μου είχε πει τα πάντα.

Μπορούσα μόνο να αναρωτιέμαι πόσα θα είχαμε καταφέρει να αντιμετωπίσουμε μαζί, αν είχαμε μάθει να μιλάμε ο ένας στον άλλον χωρίς φόβο.

---

Το επόμενο πρωί, πήρα τις κόρες μου και πήγα στο σπίτι της γιαγιάς τους.

Ήθελα να της δείξω όλες τις σελίδες που είχα βρει. Δεν ήθελα να μείνουν άλλα κομμάτια της ιστορίας της Μαίρης κρυμμένα σε ένα κουτί.

Καθίσαμε στο τραπέζι της κουζίνας. Τα κορίτσια κοιμούνταν στο διπλανό δωμάτιο και για λίγη ώρα επικεντρωθήκαμε αποκλειστικά στα χαρτιά.

Εκείνη διάβαζε τις σημειώσεις σιωπηλά.

Κάθε τόσο σταματούσε και χάιδευε το χαρτί με τα δάχτυλά της, σαν να μπορούσε ακόμη να νιώσει το χέρι της κόρης της πάνω του.

Όταν έφτασε στο τελευταίο σημείωμα, άρχισε να κλαίει.

«Δεν είχα δει αυτή τη σελίδα», ψιθύρισε.

«Είσαι σίγουρη;»

Έγνεψε.

«Μου είχε δώσει έναν φάκελο πριν από τη γέννα. Μου είπε να τον κρατήσω και να σου τον δώσω μόνο αν δεν μπορούσε να σου μιλήσει η ίδια. Δεν ήξερα ότι είχε γράψει τόσα πολλά».

«Γιατί δεν μου τον έδωσες αμέσως;»

«Επειδή δεν ήξερα πώς να σε πλησιάσω. Και επειδή ήμουν θυμωμένη με τον κόσμο, με τους γιατρούς, με εμένα την ίδια… ακόμη και μαζί της, κάποιες στιγμές, επειδή με άφησε πίσω».

Σκούπισε τα μάτια της.

«Και μετά ντρεπόμουν για τον θυμό μου. Η κόρη μου είχε πεθάνει, κι εγώ δεν ήξερα πώς να συνεχίσω χωρίς εκείνη».

Έμεινα σιωπηλός.

Δεν μπορούσα να της αφαιρέσω τον πόνο. Δεν μπορούσα να διορθώσω τους τρεις μήνες που είχαμε χάσει. Αλλά μπορούσα να σταματήσω να την αντιμετωπίζω σαν να ήταν ο εχθρός μου.

«Δεν θέλω να συνεχίσουμε έτσι», της είπα.

Με κοίταξε.

«Ούτε εγώ».

«Δεν θα μπορέσουμε να αλλάξουμε αυτό που έγινε. Αλλά μπορούμε να είμαστε εδώ για τα κορίτσια».

Έγνεψε και άπλωσε το χέρι της πάνω στο τραπέζι.

Το κράτησα.

Ήταν μια μικρή κίνηση, αλλά για εμάς σήμαινε περισσότερα απ' όσα μπορούσαμε να πούμε.

---

Πριν φύγω, η μητέρα της Μαίρης πήγε στο υπνοδωμάτιό της και επέστρεψε κρατώντας μια μικρή φωτογραφία.

Η Μαίρη ήταν περίπου δεκαεπτά ετών. Καθόταν στον κήπο του πατρικού της, με τα μαλλιά της ανακατεμένα από τον αέρα και ένα πλατύ χαμόγελο στο πρόσωπό της.

«Ήταν η αγαπημένη της φωτογραφία», μου είπε.

Την κοίταξα για ώρα.

«Δεν την έχω ξαναδεί».

«Την είχε βάλει κάποτε στο πορτοφόλι της. Μου έλεγε ότι εκείνη την ημέρα είχε αποφασίσει πως, όταν μεγάλωνε, ήθελε να ταξιδέψει, να αγαπήσει και να δημιουργήσει μια οικογένεια δική της».

Χαμογέλασα με θλίψη.

«Τα έκανε όλα αυτά».

«Ναι», απάντησε. «Αλλά δεν πρόλαβε να κάνει όσα ακόμη ονειρευόταν».

Έβαλα τη φωτογραφία προσεκτικά στην τσάντα των μωρών.

Δεν ήθελα να την αφήσω εκεί.

Όταν επέστρεψα στο σπίτι, την τοποθέτησα σε ένα μικρό ράφι στο παιδικό δωμάτιο, ανάμεσα στις δύο κούνιες.

Δεν ήθελα οι κόρες μου να μεγαλώσουν κοιτάζοντας μόνο μια φωτογραφία από τον γάμο μας, στην οποία η Μαίρη φορούσε λευκό φόρεμα και χαμογελούσε στην κάμερα.

Ήθελα να γνωρίσουν και τη νεαρή γυναίκα που ήταν πριν γίνει σύζυγος και μητέρα.

Τη γυναίκα που είχε όνειρα, φόβους, αστείες συνήθειες και μια ζωή ολόκληρη πριν από τη δική μας οικογένεια.

Εκείνο το βράδυ, κάθισα ανάμεσα στις κούνιες και κοίταξα τη φωτογραφία.

«Θα τους τα πω όλα», ψιθύρισα. «Όχι όλα σήμερα. Αλλά όταν έρθει η ώρα, θα μάθουν ποια ήσουν πραγματικά».

Η μία από τις κόρες μου άνοιξε τα μάτια της για μια στιγμή και μετά ξανακοιμήθηκε.

Χαμογέλασα.

Για πρώτη φορά, ένιωσα ότι δεν χρειαζόταν να κρατήσω τη Μαίρη ζωντανή μόνο μέσα από τον πόνο μου.

Μπορούσα να τη θυμάμαι μέσα από τις ιστορίες της, τις φωτογραφίες της και τα πράγματα που ήθελε να μάθει στις κόρες μας.

Κι όμως, καθώς ετοιμαζόμουν να κλείσω το φως, παρατήρησα κάτι που δεν είχα προσέξει νωρίτερα.

Στο πίσω μέρος της φωτογραφίας υπήρχε μια μικρή χειρόγραφη φράση.

Την γύρισα προς το φως και διάβασα:

«Για τον άνθρωπο που θα κρατήσει τα κορίτσια μας, αν εγώ δεν μπορέσω».

Από κάτω υπήρχε μια ημερομηνία.

Ήταν αρκετές εβδομάδες πριν από τη γέννα.

Και ακριβώς κάτω από την ημερομηνία, η Μαίρη είχε γράψει κάτι ακόμη:

«Υπάρχει μια αλήθεια που πρέπει να μάθει πριν αποφασίσει. Αν δεν προλάβω να του τη δώσω εγώ, η μαμά ξέρει πού βρίσκεται».

Ένιωσα το αίμα να παγώνει στις φλέβες μου.

Κοίταξα ξανά τη φράση.

Ύστερα πήρα αμέσως το τηλέφωνο.

Γιατί, αν η Μαίρη είχε αφήσει αυτή την τελευταία οδηγία, τότε υπήρχε ακόμη κάτι που δεν είχαμε βρει.

Κάτι που η ίδια θεωρούσε τόσο σημαντικό, ώστε ήθελε να φτάσει σε εμένα πριν χρειαστεί να πάρω οποιαδήποτε απόφαση.

Και αυτή τη φορά, δεν ήμουν διατεθειμένος να αφήσω την αλήθεια κρυμμένη.

Συνεχίζεται στο ΜΕΡΟΣ 4…